Ξαναζωντάνεψε ο Νικόλαος Πλαστήρας - Πώς ο «Μαύρος Καβαλάρης» επέστρεψε στην Καρδίτσα

Ο Νικόλαος Πλαστήρας (1883-1953) δεν έμεινε στην ιστορία απλώς ως στρατιωτικός και πολιτικός, αλλά ως μια σχεδόν μυθική μορφή που κινήθηκε ανάμεσα στο πεδίο της μάχης και τα κέντρα της εξουσίας, κουβαλώντας πάντα μαζί του την εικόνα ενός ανθρώπου που δεν έμεινε ποτέ αμέτοχος στις κρίσιμες στιγμές της χώρας.

Από τα χρόνια των Βαλκανικών Πολέμων έως και τη μεταπολεμική Ελλάδα, η διαδρομή του ήταν γεμάτη ρήξεις, ανατροπές και αποφάσεις που τον έφεραν στο επίκεντρο της ιστορίας, καθώς βρέθηκε τρεις φορές στον πρωθυπουργικό θώκο.

Το πιο σημαντικό είναι ότι έχει μείνει στη συλλογική μνήμη ως ένας τίμιος πολιτικός και υπόδειγμα ανθρώπου που αγαπήθηκε πολύ από τον λαό.

Μάλιστα, ο Γιώργος Θεοτοκάς θα γράψει το 1965: «Στο πεδίο των ανθρώπινων σχέσεων ύστερα από τον Ελευθέριο Βενιζέλο μόνο δύο δημόσιοι άνδρες κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα θερμό ρεύμα συναισθηματικής επαφής με τις μάζες, ο Παπανδρέου τώρα και ο Πλαστήρας άλλοτε».

Εκτός από την ανδρεία, τις πολεμικές του ικανότητες και την πολιτική του ευφυΐα, αυτό που τον χαρακτήρισε ήταν η διακριτική προσφορά του μισθού του σε φτωχούς, η άρνησή του να βολέψει από τη θέση του τον άνεργο αδερφό του και το ότι πέθανε και ο ίδιος χωρίς ποτέ να αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία.

Το προσωνύμιο «Μαύρος Καβαλάρης» γεννήθηκε μέσα στη φωτιά των μαχών. Η σκουρόχρωμη μορφή του πάνω στο άλογο, η αφοσίωση και η τόλμη του στο πεδίο της μάχης, ιδιαίτερα στους Βαλκανικούς Πολέμους, τον έκαναν να ξεχωρίσει τόσο ώστε να περάσει από την ιστορία στη λαϊκή μνήμη σχεδόν ως θρύλος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Τούρκοι τον αποκαλούσαν χαρακτηριστικά «Καρά-Πιπέρ», ενώ για τον ελληνικό λαό έγινε ο καβαλάρης που συνδύαζε το πάθος της δράσης με την εικόνα του ανυποχώρητου πολεμιστή.

Από τη γη της Καρδίτσας, και συγκεκριμένα από το ορεινό Μορφοβούνι, ξεκίνησε η διαδρομή του. Μάλιστα, η καταγωγή του δεν έμεινε απλώς μια βιογραφική λεπτομέρεια, αλλά έγινε κομμάτι της ταυτότητάς του, που τον συνέδεσε βαθιά με τη γενέτειρά του.

Η Καρδίτσα κράτησε ζωντανή τη μνήμη του, όχι μόνο ως τόπος καταγωγής ενός ιστορικού προσώπου, αλλά ως σημείο αναφοράς μιας μορφής που σημάδεψε με την παρουσία της τις πιο ταραγμένες δεκαετίες της σύγχρονης Ελλάδας.

Ο Μαύρος Καβαλάρης «επιστρέφει» στην Καρδίτσα

Με έναν ολόκληρο όροφο αφιερωμένο στον Νικόλαο Πλαστήρα στο Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο «Λ. & Ν. Σακελλαρίου», προσωπικά του αντικείμενα, καθώς και έναν επιβλητικό ανδριάντα και μια προτομή του φιλοτεχνημένη από τον Κλέαρχο Λουκόπουλο (1952), η Καρδίτσα αποδίδει μέχρι σήμερα ιδιαίτερη τιμή στον «Μαύρο Καβαλάρη».

Το μουσείο, που βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της πόλης, απέναντι από το άλσος του Παυσιλύπου και τον μητροπολιτικό ναό, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς πυρήνες της περιοχής. Στεγάζεται σε τριώροφο κτήριο, το οποίο μετά την ανακαίνισή του (2006–2010) φιλοξενεί μόνιμες συλλογές, εργαστήριο συντήρησης, βιβλιοθήκη, αρχειακό υλικό και χώρους εκδηλώσεων.

Η συλλογή του έχει ως κεντρικό άξονα τα προσωπικά αντικείμενα του Πλαστήρα, τα οποία εκτίθενται στον δεύτερο όροφο, αναδεικνύοντας τη μορφή του ως την κορυφαία ιστορική φυσιογνωμία που ανέδειξε η Καρδίτσα τον 20ό αιώνα.

Η δημόσια μνήμη του ενισχύεται και μέσα από τον μπρούτζινο έφιππο ανδριάντα του, έργο του γλύπτη Στέλιου Τριάντη (1986/87).  Ο Πλαστήρας παριστάνεται ευθυτενής, υπερμεγέθης και επιβλητικός, με στρατιωτική περιβολή και με γυμνό σπαθί, πάνω σε βραχώδες ψηλό βάθρο. Το γλυπτό στήθηκε με πρωτοβουλία της Ένωσης Επιστημόνων Ν. Καρδίτσας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Καρδίτσα δεν αντιμετωπίζει τον Πλαστήρα μόνο ως ιστορική προσωπικότητα εθνικής εμβέλειας, αλλά και ως τον «δικό» της άνθρωπο. 

Σε δηλώσεις της η Φωτεινή Λέκκα, επιστημονική υπεύθυνη του Μουσείου πόλης Καρδίτσας και συγγραφέας του Πολιτιστικού Οδηγού του Δήμου Καρδίτσας, στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων τονίζονται τα παρακάτω: «Ο Πλαστήρας αντιπροσωπεύει για τους Καρδιτσιώτες πολλά περισσότερα από τον ήρωα της Μικράς Ασίας και τον μόνο Θεσσαλό που κατείχε το αξίωμα του πρωθυπουργού… Δεν ήταν απλά ένα δημόσιο πρόσωπο με πανελλήνια ακτινοβολία.

Ήταν ο συντοπίτης τους που οραματίστηκε την τεχνητή λίμνη, η οποία ακόμα και σήμερα τους εξασφαλίζει νερό και τουρισμό. Ήταν ακόμη η μήτρα μιας γενιάς αστών τοπικής κοπής, η οποία σμιλεύτηκε στο Μεσοπόλεμο και επιβίωσε ως τη δεκαετία του '80. Η πολιτική συγκυρία της Μεταπολίτευσης βοήθησε στο να βρεθεί ξανά στο προσκήνιο. Άνθρωποι όπως η ιδρύτρια του Μουσείου Πόλης, Ναυσικά Αναστασίου- Σακελλαρίου, ανήκαν στον κύκλο του και εμπνεύστηκαν από εκείνον, συμβάλλοντας να φτιαχτούν θεσμοί, όπως αυτό εδώ το μουσείο, οι οποίοι μας συνοδεύουν μέχρι σήμερα».

Με πληροφορίες από ΑΠΕ, Wikipedia και Ινστιτούτο Έρευνας και Μελέτης Θουκυδίδης